أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

122

قانون ( فارسى )

نشانيها براى شناسايى حالت تب خونى نشانيهايى هست كه از اين قرارند : 1 - تب ، هميشگى است و دست‌بردار نيست . 2 - رخساره و چشم بيمار در حالت تب سرخ مىشوند . 3 - وريدهاى پيداى بدن و هر دو گيجگاه بيمار باد مىكنند . 4 - پرشدگى بدن از خلط هست امّا حالت لرزش و تكان خوردن بدون اراده نيست . 5 - بيمار در حالت تب عرق نمىكند ، مگر در وقت بحران بيمارى . جالينوس در بسيارى از مواقع تب خونى را از دستهء تبهاى روزانه شمرده است . به عقيدهء جالينوس در حالت تب خونى خارشى در بينى و تا پيرامون كاسهء چشم پيدا مىشود و نفس بيمار تنگ است . 6 - بارها رخ مىدهد كه در حالت تب خونى بيمار به خواب‌آلودگى غير طبيعى و دشوار حرف زدن مبتلا مىشود كه اين حالت نويد خوبى با خود ندارد . 8 - ممكن است از اثر تب خونى ورم در گلو ، لوزتين و زبان كوچكه پديد آيد و اشك از چشمان بيمار سرريز كند . 9 - درجهء حرارت در حالت تب خونى زياد است و حرارت نمناك بخارآلود است كه به بخار حمام شبيه است . 10 - پوست انسان تب‌دار خونى نمىخشكد چنان كه در حال تب سوزان مشاهده مىشود . 11 - نبض بيمار مبتلا به تب خونى در اثناى حالت تب درشت ، نرم ، نيرومند و پر ، سريع و پياپى و بدون وقفه مىزند . تفاوت نبض هست اما نه زياد . نبض در حالت تب خونى از حيث تفاوت و سرعت از تفاوت و سرعت نبض در تب سوزان و تب نوبه كمتر است . 12 - اگر تب خونى ناشى از خلط خون متعفن نشده باشد حرارت تب از حرارتى كه در تب سوزان و تب نوبه رخ مىدهد كمتر است . اما اگر تب خونى سببش خون متعفن شده باشد ، درجهء حرارت و روىآورهايش شديدتر از درجهء حرارت تب نوبه و تب سوزان و علاجش سخت‌تر از آنها است . كه بسيار به تب سوزان شبيه است و در واقع تب سوزان نيست . 13 - كم‌مايگى و پرمايگى خون سبب تب خونى را مىتوانى از ماده‌اى كه از انسان به خارج راه مىيابد دريابى . 14 - اگر حالت تب خونى سونوخس باشد - كه گفتيم خون به جوش مىآيد - در سرآغاز پيدايش به حالت تب روزانه شباهت دارد ؛ ليكن فرقش با تب روزانه اين است كه تب خونى در اين حالت درد گزشى و آزارش كمتر است . 15 - بيشترين اثر حرارت تب خونى بر قلب وارد مىآيد . ممكن است از اثر حرارت تب خونى انسان له‌له بزند و به بيمارى آسم مبتلا شود . 16 - اگر تب خونى سببش خون متعفن باشد ، حرارت تب بر يك و تيره است يا اكثرا شبيه هم است پايين نمىآيد .